شمس الدين احمد
7
خزائن الملوك ( فارسى )
مهرهاى عظم العصعص پس اولا از عمود الفقرات هفت عدد فقرات العنق يعنى مهرهاى گردنست كه جسم اين مهرها از مهرهاى ديگر خردتر و سطح فوقانى مجوف و سطح تحتانى قدرى محدب و از مقدم به نسبت مؤخر وبيز مىباشد و شكل مهرهء اولين اينها همچو فتخه ؟ ؟ ؟ يا حلقه بود و اين مهره با زوائدتين ايمن و ايسر قحف الراس ارتباط مىدارد و فقرهء ثانى با فقرهء اولين با زائدهء مرتفعه از ان مرتبط گرديده با رباط قوى اتصال بالراس يافته و ثانى دوازده عدد فقرات الصلب يعنى مهرهاى پشتست كه جسم اين مهرها به نسبت فقرات العنق كلانتر و از فقرات القطن خردتر و سطح فوقانى و تحتانى اينها مفرطح و از مؤخر به نسبت مقدم وبيز مىباشد و بر هر دو پهلوى جسم اينها براى پيوستگى نوكهاى اضلاع در دو نصف حفره آشكار بود ثالث پنج عدد فقرات القطن يعنى مهرهاى كمر است و اين مهرها از فقرات الصلب كلانتر و سطبر و جسم اينها بيضاوى و از مقدم به نسبت مؤخر وبيز مىباشد و جسم مهرهء اخير اينها از مقدم به نسبت مؤخر زيادهتر وبيز بود رابع يك عدد عظم العجز است و پيروان اطباى يونان اين را سه فقره گفتهاند و متشرحين انگلستان مركب از پنج فقرهء خرد كاذبه دانسته و بالاتفاق فىمابين دو استخوان عظم لا اسم له واقعست و شكل مثلث مىدارد كه درين مقدم و مؤخر دو سطح و هر دو پهلو دو كناره و فوقانى و تحتانى دو راس مىباشد و سطح مقدم مجوف بود و بران نشان چهار خطوط عراض يافته مىشود كه از ان معلوم مىگردد كه اين استخوان مركب از پنج استخوان خردست و سطح مؤخر محدب و ناهموار باشد و اين استخوان با چهار عظم يعنى دو استخوان عظم لا اسم له و يك عظم العصعص و يك فقرهء آخر قطن اتصال مىدارد و خامس يك عدد عظم العصعصست و پيروان اطباى يونان اين را هم سه فقرهء غضروفيه گفتهاند و متشرحين انگلستان مركب از چهار فقرهء خرد كاذبه دانسته و شكل سه زاويه بهيأت منقار دارد و سطح مقدم اين املس و سطح مؤخر خشن مىباشد و محض بيك استخوان عجز اتصال مىدارد اما عظام الصدر يعنى استخوانهاى سينه عظم القص و الاضلاعست اولا عظم القص و اين استخوان را پيروان اطباى يونان هفت پاره دانسته و نوشتهاند كه اين عظام نرم مخلوق شده و يكديگر بميانجى غضاريف ترتيب و توصيل يافته و در مقطع و نهايت اين عظام فى الوسط غضروفى عريض مستدير الشكل متكون شده تا واسطه بود ميان اعضاى سخت و نرم و وقايه باشد مر فم معده را كه شديد التام است از آفات خارجيه و غضروف مذكوره را عظم الخنجرى مىنامند لتشابهه بالخنجر و نزد متشرحين انگلستان استخوان عظم القص يك عدد در ميان سينه باستقامت واقعست به صورت طويل و مفرطح و راس فوقانى آن سطبر و پهن و راس تحتانى آن رقيق و دقيقست و براى تسهيل تشريح آن را بسه حصص منقسم ساختهاند يكى حصهء فوقانى دومى در ميانى سومى تحتانى اول حصهء فوقانى كه به شكل قدرى مربعست از فوق در هر دو زاويه يكيك كاواك دارد كه در انها استخوان ترقوه ملتصقست و زيرين آن كاواكها يكيك كاواك خرد و ديگر ؟ ؟ ؟ انها غضاريف استخوانهاى ضلع اوّل التصاق دارد و زيرين آن همچنين يكيك نشيب ديگرست كه در انها نيمهء فوقانى غضاريف استخوانهاى ضلع دوم متصل مىباشد دومى حصهء در ميانى كه به نسبت